Aşağıdaki her örneğin üç bölümü vardır: özgün metin, her sözcüğün nasıl çalıştığını birebir gösteren bir gloss (sözcük sözcük çözümleme) ve doğal bir çeviri. Gloss'lar kısa kalsın diye birkaç kısaltma etiketi kullanır. Bunları ezberleme derdine düşme — burası istediğin zaman geri dönebileceğin bir başvuru kaynağıdır. Kişi ve sayı · 1sg / 2sg / 3sg — birinci / ikinci / üçüncü tekil kişi (ben, sen, o) · 1pl / 2pl / 3pl — birinci / ikinci / üçüncü çoğul kişi (biz, siz, onlar) Cinsiyet ve durum (hâl) · m / f / n — eril / dişil / nötr · sg / pl — tekil / çoğul · m.sg — birleşik: eril tekil (benzer şekilde f.pl, n.sg, vb.) · NOM / ACC / GEN / DAT / INS / LOC — dilbilgisel durumlar (yalın/belirtme/tamlayan/yönelme/araç/bulunma) — sözcüğün cümlede üstlendiği rol Zaman ve görünüş · PRES — şimdiki/geniş zaman · PRET — belirli geçmiş zaman (bitmiş bir geçmiş olay) · IMPF — sürekli/alışkanlık bildiren geçmiş zaman (sürmekte olan veya alışılmış bir geçmiş durum) · FUT — gelecek zaman · PERF — bitmiş zaman (şu ana etkisi süren tamamlanmış eylem) · PROG — sürerlik (devam eden eylem, ör. yemek yiyorum) · COND — koşul kipi (…ardı/…ecekti) Kip · IND — bildirme kipi (sıradan bir ifade) · SUBJ — istek kipi / dilek-şart kipi (belirsizlik, dilek, kuşku) · IMP — emir kipi (buyruk) · INF — mastar (sözlük biçimi: gitmek, yemek) Diğer · REFL — dönüşlü (eylemin özneye dönmesi: kendim, kendin) · PERS — kişi a'sı (yalnızca İspanyolca — insan olan nesneyi işaretler) · HON — saygı biçimi (Japonca/Korecede yaygın, çok kibar biçim) · TOP / SUB / OBJ — konu / özne / nesne belirleyicileri (Japonca, Korece) · CL — sınıflandırıcı (Çince, Japonca, Korece — ad saymak için kullanılan sözcük) · NEG — olumsuzluk
Fransızca, tıpkı İngilizce gibi Özne-Yüklem-Nesne (SVO) dizilişini izler: Marie mange une pomme. Sıfatlar genellikle addan sonra gelir (une voiture rouge); ancak yaygın kısa sıfatlar (petit, grand, bon, beau, jeune, vieux) addan önce gelir (un petit chien). Sıklık ve tarz zarfları çoğunlukla çekimli fiilden hemen sonra yer alır: Il parle bien. En önemli kural: Nesne bir zamir olduğunda, çekimli fiilden ÖNCE gelir: Je le vois ('Je vois le' değil). Bileşik zamanlarda ise zamir yardımcı fiilden önce yer alır: Je l'ai vu.
Her ad eril ya da dişildir ve uyumlu bir tanımlık alır. Belirli tanımlık: le (m), la (f), l' (ünlüden veya sessiz h'den önce), les (çoğul). Belirsiz tanımlık: un (m), une (f), des (çoğul). Bölümlemeli (partitif) tanımlık, sayılamayan bir şeyin 'bir kısmı'nı ifade eder: du (m), de la (f), de l' (ünlü), des (çoğul) — yiyecek, içecek ve soyut nitelikler için kullanılır: Je bois du café. Olumsuzlamadan sonra bölümlemeli biçimler de'ye dönüşür: Je ne bois pas de café. à ve de edatları le/les ile kaynaşır: à + le = au, à + les = aux, de + le = du, de + les = des. la veya l' ile kaynaşma OLMAZ.
Özne zamirleri: je, tu, il/elle/on, nous, vous, ils/elles. Tek bir tanıdık kişi için tu, çoğul ya da kibar tekil için vous kullanılır. Belirtili nesne (direct object): me, te, le/la, nous, vous, les. Dolaylı nesne (birine/için): me, te, lui, nous, vous, leur. Dönüşlü zamirler: me, te, se, nous, vous, se. Nesne zamirleri fiilden önce gelir. Vurgulu / ayrık (disjonctif) zamirler (moi, toi, lui, elle, nous, vous, eux, elles) edatlardan sonra, tek başına veya vurgu için kullanılır: Avec moi. Moi, je pense que… y (orada/ona) ve en (ondan/biraz) zamirleri de fiilden önce yer alır.
Her adın ezberlenmesi gereken bir cinsiyeti vardır. Yaygın dişil ekler: -tion, -té, -ée, -ie, -ure, -ence. Yaygın eril ekler: -age, -ment, -eau, -isme, -ier. Sıfatlar, niteledikleri adla cinsiyet ve sayı bakımından uyum sağlar. Tipik örüntü: dişil için -e, çoğul için -s, dişil çoğul için -es eklenir. Birçok sıfatın düzensiz dişil biçimi vardır: beau → belle, vieux → vieille, blanc → blanche, heureux → heureuse, sportif → sportive. -e ile biten (eril) sıfatlar dişilde değişmez (rouge → rouge). Sıfatlar genellikle addan sonra gelir; ancak kısa ve yaygın olanlar (BAGS: Beauty/güzellik, Age/yaş, Goodness/iyilik, Size/boyut) addan önce gelir.
Fransızca fiiller, mastar ekine göre üç düzenli gruba ayrılır. -er fiilleri (parler) en büyük ve en öngörülebilir gruptur. -ir fiilleri ikiye ayrılır: finir gibi düzenli olanlar çoğul kişide -iss- ekini alır (nous finissons); partir, sortir gibi diğerleri ise farklı bir örüntü izler. -re fiilleri (vendre, attendre) daha az sayıdadır ve büyük çoğunluğu düzenlidir. Dört düzensiz fiil mutlaka bilinmelidir ve her yerde kullanılır: être (olmak), avoir (sahip olmak), aller (gitmek), faire (yapmak/etmek). Bunların biçimlerini erkenden ezberleyin — hem yardımcı fiil olarak görev görürler (bileşik zamanlarda être/avoir) hem de yaygın deyimlerin temelini oluştururlar (faire chaud, avoir faim, aller bien).
Présent, İngilizcedeki 'I do', 'I am doing' ve (depuis ile) 'I have been doing' biçimlerinin tümünü karşılar. Düzenli -er fiilleri: -er atılır, -e, -es, -e, -ons, -ez, -ent eklenir (parle, parles, parle, parlons, parlez, parlent — tekilin son üçü ve 3pl aynı sesle telaffuz edilir). Düzenli -ir (finir tipi): -is, -is, -it, -issons, -issez, -issent. Düzenli -re: -s, -s, –, -ons, -ez, -ent. Présent ayrıca yakın gelecekteki planlar için (Je pars demain) ve depuis ile geçmişte başlayıp süren durumlar için kullanılır: J'habite ici depuis 2010 = '2010'dan beri burada yaşıyorum.'
Passé composé tamamlanmış olayları anlatır: yardımcı fiil (çoğu fiilde avoir; yaklaşık 15 hareket/durum fiilinde ve tüm dönüşlü fiillerde être) + geçmiş zaman ortacı. -er → -é, -ir → -i, -re → -u; birçok düzensiz biçim vardır (faire→fait, voir→vu, prendre→pris). être ile kullanıldığında, ortaç özne ile uyum sağlar (Elle est allée). Imparfait ise sürmekte olan/alışkanlığa dayalı geçmiş durumları veya arka plan betimlemelerini anlatır: nous-présent biçiminden -ons atılır ve -ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient eklenir. Betimlemeler ('yağmur yağıyordu', '… yapardım') için imparfait, ardından ne olduğunu anlatmak için passé composé kullanılır.
Gelecekten söz etmenin iki yolu vardır. 'Futur proche' (yakın gelecek) = aller (présent) + mastar — planlar ve yakın eylemler için, konuşmada çok sık kullanılır: Je vais manger. 'Futur simple' ise tek sözcüklü bir biçimdir; mastar (–re fiillerinde sondaki -e atılır) üzerine -ai, -as, -a, -ons, -ez, -ont ekleri getirilir. Düzensiz kökler öğrenilmelidir: être→ser-, avoir→aur-, aller→ir-, faire→fer-, venir→viendr-, voir→verr-, pouvoir→pourr-. Futur simple, uzak, resmi veya varsayımsal gelecek için tercih edilir ve geleceğe gönderme yapan quand'dan sonra zorunludur: Quand il arrivera…
Fransızca olumsuzluk, çekimli fiili iki parçayla sarar: ne (ünlüden önce n') fiilden önce, ikinci bir sözcük fiilden sonra gelir. Pas = değil/hayır (varsayılan); jamais = asla; rien = hiçbir şey; plus = artık değil; personne = hiç kimse; aucun(e) = hiçbir. Bileşik zamanlarda her iki parça yardımcı fiili çevreler: Je n'ai pas mangé. Personne ise ortaçtan sonra gelir: Je n'ai vu personne. Olumsuzluktan sonra belirsiz ve bölümlemeli tanımlıklar (un, une, des, du, de la) de'ye dönüşür: Je n'ai pas de voiture. Günlük konuşmada 'ne' çoğu zaman düşürülür: J'sais pas.
Evet/hayır soruları için üç farklı kayıt vardır. (1) Tonlama — bildirim cümlesi düzeni korunur, ses tonu yükseltilir: Tu viens ? (günlük). (2) Cümle başında est-ce que, başka değişiklik yapılmaz: Est-ce que tu viens ? (nötr). (3) Devrik düzen (inversion) — fiil-özne arasına tire konur: Viens-tu ? (resmî); ünlüyle biten 3. tekil kişide -t- araya girer: A-t-il fini ? Soru sözcükleri (qui, que, où, quand, pourquoi, comment, combien) bu yapılarla birleşir: Où est-ce que tu vas ? / Où vas-tu ? / Tu vas où ? 'Qu'est-ce que' = belirtili nesne olarak 'ne'; 'qu'est-ce qui' = özne olarak 'ne'.
Varsayılan çoğul eki -s'dir; yazılır ama telaffuz edilmez: un livre → des livres. -s, -x, -z ile biten adlar değişmez: un nez → des nez. -au, -eau, -eu ile bitenler -x eki alır: un bateau → des bateaux. -al ile biten adların çoğu -aux olur: un cheval → des chevaux (istisnalar: bal, festival → -als). -ou ile bitenlerin çoğu -s alır; ancak yedi tanesi -x alır (bijou, caillou, chou, genou, hibou, joujou, pou). Çoğul eki genellikle sessiz olduğundan dinleyiciler sayı bilgisini tanımlıktan (le/les, un/des) anlar — bu yüzden tanımlık çok kritik bir bilgi taşır.
Dönüşlü fiil, öznesiyle uyumlu bir dönüşlü zamirle çekimlenir: me, te, se, nous, vous, se. Birçoğu günlük rutinleri ya da kişinin kendine yönelttiği eylemleri anlatır: se lever (kalkmak), se laver (yıkanmak), se brosser les dents (diş fırçalamak), s'habiller (giyinmek), se coucher (yatmak). Bazıları biçimce dönüşlü olsa da anlamca dönüşlü değildir: s'appeler (adlanmak), se souvenir (hatırlamak), s'amuser (eğlenmek). Passé composé'de dönüşlü fiiller HER ZAMAN yardımcı olarak être ile çekimlenir ve ortaç genellikle özneyle uyum gösterir: Elle s'est levée tôt.
Elizyon (élision): -e ya da -a ile biten tek heceli bazı sözcükler, ünlüyle veya sessiz h ile başlayan bir sözcüğün önünde bu ünlüyü düşürür ve kesme işareti alır: le + ami → l'ami; je + ai → j'ai; ne + est → n'est; que + il → qu'il; si + il → s'il (yalnızca il/ils ile). Liyezon (liaison): normalde sessiz olan sondaki ünsüz, ünlü veya sessiz h ile başlayan bir sonraki sözcükle birleşip seslendirilir. Yaygın zorunlu liyezonlar: tanımlık ve belirleyicilerden sonra (les_amis, mon_ami, un_homme), zamirlerden sonra (nous_avons, vous_êtes) ve addan önce gelen kısa sıfatlarda (petit_ami). s ve x /z/, d /t/, f ise 'neuf ans/heures' örneğinde /v/ olarak okunur.